SSN-571 Nautilus

Sevgili Dostlar,

Yelkenle hiç ilgisi yok ama denizlerle ve denizcilik gücü ile çok var :

Dün 3 Ağustos 2004 idi, 46 yıl önce dün, çocukluğumun en önemli olaylarından biri gerçekleşmişti, 3 Ağustos 1958 de ilk Amerikan, hatta dünyanın ilk nükleer güdümlü denizatlısı USS Nautilus (SSN 571) Kuzey Kutbunun altından geçerek bir büyük yolculuğun doruk noktasını geçmişti, bu yolculukta neredeyse bir dünya turu atmıştı.

Yine İnternetten aldığım bazı tarihi bilgileri paylaşmak isterim :

Albay Hyman G. Rickover başkanlığındaki Bahriye Atom Enerjisi Komisyonu’nun
Reaktörler grubu’na bağlı bir grup bilim adamı ve mühendisin başarılı
çalışmalarıyla gerçekleşen Nükleer Güdüm Ünitesi’nin başarılı geliştirilmesi
NAUTİLUS’un yapımını olası kılmıştır.

1951 Temmuzunda Kongre dünyanın ilk nükleer güçlü denizaltı gemisinin
yapımına onay verdi. Yine aynı yılın 12 Aralığında Donanma Bakanlığı,
geminin filoda NAUTİLUS adını taşıyacak altıncı gemi olacağını duyurdu.
Omurgası kızağa Başkan Harry S. Truman tarafından, 14 Haziran 1952 günü,
Connecticut Eyaletinin Groton kentinde, Electric Boat Tersanesinde, kondu.

Hemen hemen 18 ay süren inşaat döneminden sonra Nautilus 21 Ocak 1954’te
Başkan Eisenhower’in (İkinci Dünya Savaşının ünlü Müttefik Başkomutanı İKE)
eşi First Lady Mamie Eisenhower’in pruvasında geleneksel şampanya şişesini
kırmasından sonra kızağından Groton’un Thames nehrinin soğuk sularına kaydı.
8 ay sonra da, 30 Eylül 1954 te Amerikan Deniz Kuvvetlerinin hizmete sokulan
ilk nükleer güçlü gemisi oldu.

17 Ocak 1955 sabahı Doğu saati ile 11:00 de, Nautilus’un ilk komutanı Yarbay
Eugene P. Wilkinson “Bütün halatlar fora !” komutunu verdi ve ardından şu
tarihi mesajı geçti : “Nükleer güçle seyir halindeyiz !” İleriki yıllarda
Nautilus tüm dalmış sürat ve mesafe rekorlarını altüst etti.

Gemiye ikinci kez bir komutan atanmıştı : Yarbay William R. Anderson. 23
Temmuz 1958 günü Nautilus Hawai’nin Pearl Harbor limanından, “Güneş Işığı”
isimli harekatı yöneten, çok gizli emirlerle kalktı. Hedefi ilk kez bir
geminin Kuzey Kutbu’ndan geçmesiydi. 3 Ağustos 1958 günü saat 11:15 te

Komutan Anderson mürettebatına şu anonsu yaptı : “Dünya için, Ülkemiz için,
Deniz Kuvvetlerimiz için : Kuzey Kutbundayız !” Nautilus 116 kişilik
mürettebatıyla inanılmazı gerçekleştirmiş, coğrafik Kuzey Kutbuna, yani 90
derece Kuzey Enlemine varmıştı.

Commander William R. Anderson in the Attack Center after the historic
voyage under the North Pole. A chart of NAUTILUS' passage is on the bulkhead
behind CDR Anderson.

Mayıs 1959 da, Nautilus Maine Eyaletinin Kittery kentindeki Portsmouth
Bahriye Tersanesine ilk komple bakım (overhaul) için giriyordu. Bu bir
nükleer güçlü geminin ilk defa bakım görmesiydi, ve yeni yakıt çubukları
konuyordu.

Ağustos 1960 daki bakımı bittikten sonra Nautilus bir tazeleme eğitimi için
denize çıktı, bundan sonra da Akdenize giderek Amerikan Altıncı Filosunun
ilk nükleer denizatlısı oldu.

Sonraki altı yılda Nautilus çeşitli filo tatbikatlarına katıldı ve 200.000
den fazla deniz mili yaptı. 1966 İlkbaharında 300.000 seyir milini
tamamlayınca yeniden rekor kayıtlarına girdi.

Sonraki oniki yılda ise, öncülüğünü yapmış olduğu modern nükleer
denizaltılarla beraber hizmet gördüğü gibi, çeşitli geliştirme amaçlı test
programlarında yer aldı.

1979 İlkbaharında, son kez Connecticut Eyaletindeki Groton’dan denize açıldı.
Seyirde olduğu son gün 26 Mayıs 1979 oldu. O gün Mare Adasındaki Vallejo
Deniz Kuvvetleri Tersanesine vardı. 25 hizmet yılını ve hemen hemen
beşyüzbin deniz milini kapsayan bir görev yaşamından sonra 3 Mart 1980 de
hizmetten alındı.

Nükleer gücün pratik kullanımı konusundaki öncü rolünü kabul eden İçişleri
Bakanlığı, 20 Mayıs 1982 de gemiyi bir “Ulusal Tarih Dönemeci” olarak kabul etti. Mare Adası Deniz Kuvvetleri Tersanesinde yoğun bir “tarihi gemi” düzenlemesi geçirdikten sonra, 6 Temmuz 1985 te vardığı Groton, Connecticut’a yedeklenerek getirildi.

11 Nisan 1986 da, denizatlıların doğum gününden 86 yıl sonra, Denizaltı Gücü müzesine katılan tarihi gemi Nautilus, türünün ilk ve en detaylı örneği olarak kamuya açıldı. Halen Dünün ve Yarının denizatlıları arasındaki geçişi temsil eden mükemmel bir bakla olarak görevini sürdürüyor.

Bu tarihsel dönemecin aslında çok büyük önemi vardır. 1800 lerin sonunda Amerikan Deniz Akademisine Komutan atanan Amiral Mahan’ın ilk kez esaslarını belirleyerek kamuya sunduğu ve son günlerde biz de üzerinde çok durulan “Deniz Gücü” kavramı ve stratejisinin Dünya denizlerine yayılmasını, gizlilik, süreklilik ve güç olarak çok arttıran modern denizatlıların ilk adımıdır.

Zaten denizaltı kavramı, Amerikan Bahriyesiyle çok yakından ilişkilidir.
Başka ülkelerin kaydettiği büyük gelişmeler de vardır. Bunların arasında Fransızlar’ın geliştirdiği çifte tahrik gücü ; Almanlar’ın geliştirdiği güvenilir diesel motorları, şnorkel, alkol ve türbin motorları, önemli taktikler ; Japonlar’ın geliştirdiği büyük boyutlu denizaltı gemileri, denizaltıların başka hava ve deniz araçları taşıma ve bırakması gibi unsurlar vardır. Bunların dışında, denizatlılardaki ilklerin çoğu ve gelişmiş emniyet koşulları Amerikalılar tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu koşullar o kadar iyi olmuştur ki, ikinci dünya
savaşında yaklaşık 16.000 denizaltıcıdan sadece 52 gemi, 375 subay ve 3.131
mürettebat kaybedilmiştir. Buna karşılık düşman gemilerinin % 55ine tekabül
eden 5,3 Milyon ton tutarında 1.314 gemi denizatlılarca tahrip edilmiştir.

Denizaltı konusuyla resmi olarak 1888 de ilgilenen ve “Plunger” isimli
gemiyi yaptırıp deneyen Amerikan Deniz Kuvvetleri, John Holland tarafından
yapılan “Holland VI” gemisini 11 Nisan 1900 de satın almıştır. 64 tonluk bu
gemi, donanmanın ilk denizatlısı olarak, SS-1 borda numarasıyla 12 Ekim 1900
de hizmete alınmıştır.

Böylece Büyük İskender ile Milattan Önce Denizlerin altına da hakim olmak
düşü, pratik ve savaş değeri olan bir şekle girmiştir. Daha önce
gerçekleştirilmiş olan ve çizgi romanlara bile (Teksas dergisi) giren, David
Bushnell tarafında 1776 da, İngiliz Donanmasına hücum için yapılan el
güdümlü “Turtle” ve yine el güdümüyle Amerikan İç Savaşında, 17 Şubat 1864
gecesi Charlestown açıklarında dünyanın ilk torpil hücumunu yapıp kendi de
sonradan bilinmeyen şekilde batan Güney Devletlerinin CSS Hunley’i, artık
pratik bir şekil almış, su üstünde patlarlı motor ile, su altında elektrik
motoruyla götürülen çağdaş şekle kavuşmuştu. Aradan geçen yıllar, esas
konseptleri aynen korumuş ama yeni ve sürekli bir güç sağlamıştı. Artık
gelecek onlarındı.

“Denizlere hakim olan Dünyaya da hakim olur !” deyişi pratik ve öldürücü bir
gerçeklik kazanmıştı.

Büyük önderimizin bir vasiyetini hatırlatmakta yarar görüyorum. 1937
yılında, Türkiye Büyük Millet Meclisi’ni açarken, konuşmasında şu cümlelere
de yer veriyordu :“Üç tarafı denizlerle çevrili olan Türkiye ; endüstrisi,
ticareti ve sporu ile, en ileri denizci millet yetiştirmek kabiliyetindedir.
Bu kabiliyetten istifade etmeyi bilmeliyiz. Denizciliği Türk’ün büyük milli
ülküsü olarak düşünmeli ve onu az zamanda başarmalıyız."

Bu sözü, umarım bazı yöneticiler (bir şeyler yapmaya çalışanlar, Deniz
Kuvvetlerimiz mensupları ve ayrılanları ile amatör çoğunluk hariç) altın
harflerle büyütür ve karşılarına (arkalarına değil !) asarlar ve sık sık ta
okurlar.

Herkese saygılarımla,

Ahmet Serim